Podsumowanie organizacji programu pilotażowego Krajowej Sieci Onkologicznej 

Raport podsumowujący program pilotażowy Krajowej Sieci Onkologicznej (KSO) w województwie dolnośląskim (2019–2023) 

Cele i Założenia Programu

• Cel główny: przetestowanie modelu kompleksowej, koordynowanej i mierzalnej na podstawie obiektywnych mierników i wskaźników jakości opieki onkologicznej.
• Nowotwory objęte programem (5): rak piersi, płuca, jelita grubego, gruczołu krokowego i jajnika.
• Trzy kluczowe pytania, na które odpowiada raport:
  
  1. Czy możliwa jest koordynacja opieki onkologicznej na poziomie województwa?
  2. Czy możliwe jest zapewnienie kompleksowej opieki pacjentom?
  3. Czy można skutecznie monitorować jakość tej opieki?

Pilotaż w liczbach:

• Liczba pacjentów objętych opieką w woj. dolnośląskim: 22 184 (62% ogółu z 4 województw pilotażowych).
• DCOPiH (Wojewódzki Ośrodek Koordynujący): objęło opieką 13 027 pacjentów (59% województwa).
• Nowotwory – liczba przypadków:
  
  • Rak piersi: 7 208
  • Rak płuca: 5 536 + 243 wtórne
  • Rak gruczołu krokowego: 4 821
  • Rak jelita grubego: 4 378
  • Rak jajnika: 526

• Zaawansowanie choroby: 37,5% pacjentów w stadium III–IV (ważne: po raz pierwszy w pilotażu analizowano grupy pacjentów z podziałem nie tylko na narządy, ale także na stadium zaawansowania). 

Najważniejsze osiągnięcia pilotażu:

1. Standaryzacja opieki: opracowanie i wdrożenie ścieżek diagnostyczno-terapeutycznych dla 5 nowotworów.

2. Cyfryzacja i monitorowanie jakości:
   
   • utworzenie hurtowni danych i narzędzi do analizy jakości;
   • zastosowanie systemu OncoReports do analizy i prezentacji danych medycznych;
   • wdrożenie 35 mierników jakościowych (w tym 21 specyficznych dla nowotworów).
   • po raz pierwszy w historii polskiej onkologii możliwa była szczegółowa analiza m.in. ścieżek leczenia, zastosowanych terapii, powikłań i efektów leczenia – co pozwoliło wyeliminować istotne błędy i niejednorodności. 
3. Koordynacja opieki:
   
   • 96,3% pacjentów miało wystawioną kartę DiLO (vs raport NIK, luty 2025 r.: w siedmiu skontrolowanych placówkach ponad 80% pacjentów leczono poza pakietem onkologicznym, co skutkowało 15–30% dłuższym czasem oczekiwania na diagnostykę w porównaniu do pacjentów z kartą DiLO
   • 92,9% objęto konsyliami wielodyscyplinarnymi. (konsylium jest wymagane w ramach pakietu onkologicznego i było w pilotażu – pacjenci poza pakietem i poza pilotażem nie mają dostępu do konsylium! Pilotaż po raz pierwszy wystandaryzował pracę konsylium – poza składem, wprowadził listę niezbędnych dokumentów „check-listy”, obecność koordynatora. Zgodnie z raportem NIK – uczestnictwo koordynatorów zostało potwierdzone, ale brak dokumentacji i standaryzacji ograniczał skuteczność takich spotkań.)
   • Dzięki pilotażowi koordynatorzy stali się kluczowym ogniwem systemu, odpowiadając za ciągłość i spójność ścieżki pacjenta:
     
     1. Zakres wsparcia rozszerzono na cały okres opieki onkologicznej – od momentu podejrzenia nowotworu, przez diagnostykę, leczenie, aż po etap monitorowania i follow-up.
     2. Koordynatorzy wspierali pacjentów nie tylko po konsyliach, ale już od etapu diagnostyki, co było nowością względem wcześniejszego modelu opieki.
     3. Współpracowali ściśle z lekarzami POZ oraz specjalistami, co umożliwiło wcześniejsze kierowanie pacjentów do odpowiednich placówek i ograniczenie „błądzenia po systemie”.
   • Wzmocniono kontakt pacjenta z systemem: wdrożono wojewódzką infolinię onkologiczną oraz systemy do umawiania wizyt pierwszorazowych u onkologa.
4. Współpraca i integracja:
   
   • synergia 15 ośrodków onkologicznych (na podstawie formalnych porozumień o współpracy określających zasady współpracy koordynatorów, udostępniania wolnych terminów wizyt pierwszorazowych oraz wymiany danych);
   • współpraca z POZ (podpisanie POROZUMIENIA pomiędzy DCOPiH a Porozumieniem Zielonogórskim dotyczącego OPRACOWANIA STRATEGII WSPÓŁPRACY LEKARZY RODZINNYCH Z ONKOLOGAMI W RAMACH PILOTAŻU KRAJOWEJ SIECI ONOLOGICZNEJ NA DOLNYM ŚLASKU),
   • zacieśniona kooperacja w czasie pandemii COVID-19 (dzięki czemu wzrost zachorowań na COVID-19 na Dolnym Śląsku miał niewielki wpływ na liczbę chorych włączonych do programu pilotażowego).
5. Efekty jakościowe:

5.1. Poprawa jakości diagnostyki

• Kompletność diagnostyki:
  
  • istotna redukcja niekompletności diagnostyki (poziom I: z 15% do <10%, poziom II: z 20% do ~5%),
• Liczba konsyliów wielodyscyplinarnych:
  
  • Zwiększenie udziału pacjentów objętych konsyliami do 92,9% (znaczący wzrost w porównaniu do stanu sprzed pilotażu) .
• Diagnostyka molekularna:
  
  • Od 2022 r. wszystkie ośrodki KSO Dolny Śląsk oferują pełen zakres badań molekularnych (w tym NGS i FISH),
  • Zwiększenie liczby wykonanych badań, szczególnie w raku płuca i piersi.

5.2. Czas oczekiwania na diagnostykę i leczenie

• Badania obrazowe:
  
  • USG, RTG, TK: 7–14 dni,
  • MRI, PET: do 21 dni, w poziomie II PET: średnio 35 dni.
• Szybkość rozpoczęcia leczenia:
  
  • Skuteczna koordynacja pozwoliła na ograniczenie opóźnień między wystawieniem karty DiLO a wdrożeniem leczenia.

5.3. Zmiana odsetka chorych w poszczególnych stadiach zaawansowania raka piersi (2019–2023)

·      W latach pilotażu odnotowano spadek odsetka chorych w stadium III i IV,

·      2019: stadium III–IV – ok. 39%

·      2023: stadium III–IV – ok. 31%

·      Stadium I wzrosło z ok. 18% do 27% w tym samym okresie.

6.        Inne efekty liczbowe:

• Zasięg programu:
  
  • 96,3% pacjentów miało wystawioną kartę DiLO,
  • 59% pacjentów z województwa dolnośląskiego leczonych było w DCOPiH, co ułatwiło standaryzację i analizę danych.

7.        Badanie satysfakcji pacjenta: 

· Stworzono ujednolicony kwestionariusz oceny satysfakcji pacjenta,

·  Kwestionariusz opracowano we współpracy z organizacjami pacjenckimi i Narodowym Funduszem Zdrowia,

·  Narzędzie obejmowało ocenę m.in.:

o   dostępności informacji,

o   koordynacji i organizacji opieki,

o   jakości komunikacji z personelem,

o   komfortu leczenia,

o   poczucia bezpieczeństwa i zaufania do systemu.

• Zebrano 6 479 ankiet satysfakcji, co stanowi ok. 30% wszystkich pacjentów objętych pilotażem w województwie dolnośląskim.

·  Średnia ocena odpowiedzi na pytanie: „Gdyby ktoś z Państwa znajomych potrzebował pomocy onkologicznej, czy polecilibyście im Państwo nasz szpital?”

• • Dla wszystkich ośrodków: 9,60 / 10
  • Dla DCOPiH (lidera projektu): 9,71 / 10

8.        Wywiad profilaktyczny – profilowanie populacji: 

[Ankieta profilaktyczna była elementem zbierania danych w ramach programu pilotażowego Krajowej Sieci Onkologicznej (KSO) na Dolnym Śląsku. Jej celem nie było klasyczne badanie przesiewowe, ale kompleksowa ocena czynników ryzyka i uwarunkowań socjoekonomicznych pacjentów onkologicznych, która miała wspierać personalizację opieki i poprawę zarządzania populacją pacjentów.]

• Zebrano od 20 023 pacjentów – co stanowi ok. 91% wszystkich pacjentów objętych pilotażem w województwie dolnośląskim.
• Oznacza to bardzo wysoki stopień uzupełnienia danych społeczno-klinicznych w porównaniu z wcześniejszymi praktykami.

9.        Korzystanie z infolinii onkologicznej i e-rejestracji

·      Na dolnym śląsku liczba połączeń w ramach dedykowanej infolinii wynosiła ponad 368,7 tys.,

Koszty pilotażu Krajowej Sieci Onkologicznej 

(dane z Raportu Końcowego Narodowego Funduszu Zdrowia z Programu Pilotażowego opieki nad świadczeniobiorcą w ramach sieci onkologicznej z dnia 31.08.2023 r.)

Na sfinansowanie świadczeń w ramach pilotażu NFZ przeznaczył 660 mln zł, z czego 130 mln zł stanowiły koszty tzw. współczynników korygujących, przy czym:

·      W pilotażu wzięło udział łącznie 35 860 pacjentów.

·      Pilotaż objął 38 placówek z 4 województw.

·      Czas trwania pilotażu – ponad 4 lata (luty 2019 r. – marzec 2023 r.) 

–       W okresie od 2019 r. do 2023 r. w przeliczeniu na pacjenta województwa otrzymały następujące środki:

o   Woj. dolnośląskie – 3 140, 42 zł,

o   Woj. podlaskie – 3577,29 zł,

o   Woj. świętokrzyskie – 4324,26 zł,

o   Woj. pomorskie – 4470,05 zł.

–       Rocznie na jednego pacjenta w pilotażu wydano ~900 zł, tj. ~75 zł miesięcznie. Porównując z wydatkami rocznymi na całą onkologię, można stwierdzić, iż koszt ten obejmujący koordynację i kompleksowość opieki oraz cyfryzację danych medycznych, nie jest duży.

–       Na  kwotę 75 zł/m-c na pacjenta składały się następujące koszty: zatrudnienie koordynatorów i zakup dla nich narzędzi pracy, zakup i utrzymanie infolinii dla pacjentów, wsparcie ośrodków niższej referencyjności w konsyliach i ustalaniu planu leczenia, zakup i utrzymanie hurtowni danych do wyliczania mierników i wskaźników jakości, dostosowanie systemów informatycznych, opracowanie i modyfikacja kart oceny mierników, koszty przygotowania, przeprowadzania i analizy ankiet profilaktycznych i satysfakcji pacjenta, koszty ujednolicenia dokumentacji medycznej.

–       Prace nad koncepcją, przygotowaniem i wdrożeniem pilotażu w regionach wykonywane były pro bono i pozostawały poza jakimkolwiek finansowaniem ze strony MZ czy NFZ. 

Wnioski końcowe

• Możliwa jest skuteczna koordynacja i poprawa jakości opieki onkologicznej, pod warunkiem:
  
  • zaangażowania personelu,
  • standaryzacji ścieżek pacjentów z danym rozpoznaniem,
  • współpracy – koordynacji opieki zarówno poziomej w ramach ośrodka, jak i pionowej pomiędzy ośrodkami w obrębie województwa, 
  • cyfryzacji i interoperacyjności systemów,
  • bieżącego monitorowania mierników jakości, która daje możliwość analizy błędów i natychmiastowej reakcji. 
• Pilotaż został pozytywnie oceniony przez międzynarodowych audytorów europejskiego projektu finansowanego ze środków KE „Innowacyjne partnerstwo dla działań w walce z rakiem” (Innovative Partnership For Action Against Cancer – iPAAC) – porównywano go do zachodnich modeli CCCN.
• DCOPiH otrzymało certyfikację iPAAC, 
• Cały program zdobył II miejsce w konkursie międzynarodowym „Wartość w medycynie Dragon’s Grant & Endorsement”, organizowanym przez Value Based Healthcare Center Europe.

Szanse dla publicznego systemu opieki onkologicznej:

–       Transparentny system, dzięki któremu widoczne są wąskie gardła w onkologii, dzięki któremu może precyzyjnie planować wydatki na świadczenia i na inwestycje w onkologii, możliwość precyzyjnego planowania programów profilaktycznych i docierania do konkretnej grupy społecznej.

–       Efektywny ekonomicznie system – każda wydana złotówka jest przeznaczana na wysokojakościową, kompleksową usługę onkologiczną, pieniądze nie są marnowane chociażby na powtarzanie tych samych badań (dublowania badań to jeden z najczęstszych problemów systemu), czy leczenie powikłań po nieudanych operacjach.

–       Sprawny system i niższy stopień zaawansowania choroby to niższe koszty ponoszone przez budżet państwa. 

Pełna treść raportu